Dizel araçlarda kullanılan DPF, yani dizel partikül filtresi, egzoz gazı içerisindeki kurum parçacıklarını tutarak emisyon sisteminin önemli bir bölümünü oluşturur. Modern dizel motorlarda DPF yalnızca egzoz hattına yerleştirilmiş mekanik bir filtre değildir. Motor kontrol ünitesi; DPF diferansiyel basınç sensörü, egzoz sıcaklık sensörleri, motor yükü, yakıt püskürtme miktarı, rejenerasyon geçmişi ve bazı araçlarda PM sensörü gibi farklı verileri kullanarak partikül filtresinin durumunu sürekli takip eder.
Bu nedenle DPF iptali, yalnızca filtrenin içinin boşaltılması veya egzoz hattından çıkarılması şeklinde değerlendirilmemelidir. Araç üreticisi motorun yakıt, turbo, EGR ve egzoz sıcaklık yönetimini partikül filtresinin sistem içerisinde bulunduğu varsayımıyla tasarlar. Filtre fiziksel olarak değiştirilir veya sistemden çıkarılırken elektronik kontrol stratejileri doğru şekilde çalışmaya devam etmeyebilir.
DPF iptalinden sonra bazı araçlarda ilk etapta herhangi bir belirgin problem görülmeyebilir. Motor arıza lambası yanmayabilir ve sürücü aracın daha rahat hızlandığını dahi düşünebilir. Ancak ilerleyen süreçte motor arıza lambası, sensör hataları, rejenerasyon sorunları, yoğun egzoz dumanı, yakıt tüketimi değişiklikleri ve motor yönetim sistemiyle ilişkili farklı problemler ortaya çıkabilir.
Daha önemlisi, DPF'nin daha önce neden tıkandığı çözülmemiş olabilir. Örneğin enjektör problemi nedeniyle aşırı kurum üreten bir araçta partikül filtresinin iptal edilmesi, enjektör arızasını ortadan kaldırmaz. Filtre artık kurumu tutmadığı için problem yalnızca egzozdan daha görünür şekilde dışarı atılmaya başlar. Aynı şekilde turbo yağ kaçağı, EGR problemi veya motor yağ tüketimi devam ediyorsa asıl mekanik sorun büyümeye devam eder.
Bu nedenle Oto DPF Şaşmaz olarak DPF problemlerinde yaklaşımımız, filtreyi sistemden çıkarmak yerine DPF'nin neden tıkandığını belirlemek, fiziksel olarak kullanılabilir durumdaysa profesyonel temizlik veya revizyon uygulamak ve kullanım ömrünü tamamlamışsa araca uygun DPF ile değiştirmektir.
DPF İptalinden Sonra Motor Arıza Lambası, Sensör Hataları ve Rejenerasyon Problemleri Neden Görülür?
Modern dizel araçlarda DPF'nin doluluk seviyesi tek bir sensörden alınan bilgiyle belirlenmez. Motor kontrol ünitesi birçok farklı veriyi birlikte değerlendirir. Diferansiyel basınç sensörü filtre öncesi ve sonrası basınç farkını takip ederken egzoz sıcaklık sensörleri rejenerasyon sırasında sıcaklığı izler. ECU ayrıca motorun ne kadar yakıt tükettiğini, hangi yük altında çalıştığını ve son rejenerasyondan itibaren ne kadar kurum oluşmuş olabileceğini matematiksel olarak hesaplayabilir.
DPF fiziksel olarak boşaltıldığında egzoz gazının oluşturduğu direnç önemli ölçüde değişir. Diferansiyel basınç sensörü, motor kontrol ünitesinin beklediğinden çok daha düşük değerler gönderebilir. Bazı araçlarda ECU bu durumu filtre verimsizliği veya basınç sensörü uyumsuzluğu olarak değerlendirebilir.
Yeni nesil araçlarda DPF sonrasında bulunan PM sensörü, yani partikül madde sensörü, filtreden geçen egzoz gazındaki partikül seviyesini takip edebilir. Filtre görevini yapmadığında DPF sonrasında olması gerekenden fazla partikül algılanabilir ve motor kontrol ünitesi arıza kaydı oluşturabilir.
Benzer şekilde egzoz sıcaklık sensörleri de sistemde kalmaya devam eder. ECU belirli kilometre veya kurum hesabı sonrasında rejenerasyon başlatmaya çalışırsa DPF artık fiziksel olarak bulunmadığı halde motor rejenerasyon stratejisine geçebilir.
Aktif rejenerasyon sırasında bazı motorlarda egzoz sıcaklığını yükseltmek amacıyla enjeksiyon stratejisi değiştirilir. DPF sistemiyle motor yazılımı arasında uyumsuzluk oluşmuşsa gereksiz rejenerasyon denemeleri yapılabilir. Bunun sonucunda yakıt tüketimi artabilir, egzoz sıcaklığı gereksiz yere yükselebilir ve bazı motorlarda motor yağının yakıtla seyrelmesi riski oluşabilir.
Özellikle araçta DPF ile ilgili yalnızca belirli hata kodları bastırılmış ancak motor kontrol stratejisinin diğer bölümleri aynı bırakılmışsa zaman içerisinde farklı arıza kodlarının ortaya çıkması mümkündür. Turbo basıncı, EGR akışı, egzoz sıcaklığı veya partikül sensörüyle ilgili kodlar görülebilir.
Bu nedenle DPF iptalinden sonra yanan motor arıza lambasının yalnızca “yazılım hatası” olduğu düşünülmemelidir. Sistem içerisinde birbiriyle ilişkili çok sayıda kontrol mekanizması bulunduğu için öncelikle aracın canlı verileri ve hata kayıtları profesyonel şekilde değerlendirilmelidir.
DPF İptalinden Sonra Siyah Duman, Egzoz Kokusu ve Kurum Artışı
DPF'nin temel görevi dizel motor tarafından oluşturulan kurum partiküllerini tutmaktır. Filtre sistemden çıkarıldığında motorun oluşturduğu kurum artık filtrelenmeden egzozdan dışarı çıkar.
Bu nedenle DPF iptalinden sonra siyah duman en sık karşılaşılan şikâyetlerden biri olabilir.
Burada önemli bir noktayı ayırmak gerekir: DPF'nin iptal edilmesi motorun daha fazla kurum üretmesine neden olmak zorunda değildir. Ancak daha önce filtre içerisinde tutulan kurum artık egzozdan doğrudan dışarı çıkar. Dolayısıyla özellikle güçlü hızlanmalarda veya yüksek motor yükünde egzoz dumanı daha görünür hale gelebilir.
Eğer araçta aynı zamanda enjektör, turbo veya EGR problemi bulunuyorsa duman çok daha yoğun olabilir.
Örneğin enjektörlerden biri gereğinden fazla yakıt püskürtüyorsa yanma tamamlanamaz ve kurum üretimi artar. DPF varken bu kurumun önemli bölümü filtre içerisinde tutulurdu. DPF iptal edildiğinde ise doğrudan egzozdan çıkar.
Turbo hava hortumunda kaçak bulunması da benzer sonuç oluşturabilir. Motor yeterli temiz hava alamadığında dizel yakıt eksik oksijenle yanar ve kurum miktarı yükselir.
EGR valfinin yanlış çalışması veya emme manifoldunun yoğun kurumla daralması da motorun hava yönetimini bozabilir.
Bu nedenle DPF iptalinden sonra yoğun siyah duman görülüyorsa yalnızca egzoz sistemi değil; enjektörler, turbo hava hattı, EGR ve emme sistemi de kontrol edilmelidir.
Egzoz kokusunun daha ağır hale gelmesi de görülebilir. DPF partikülleri tutmadığı için egzoz gazındaki kurum ve yanma ürünleri doğrudan dışarı ulaşır. Araç özellikle kapalı alanlarda veya rölantide çalışırken daha keskin bir dizel egzoz kokusu oluşturabilir.
Aracın arka bölümünde, tampon çevresinde veya egzoz çıkışında siyah kurum tabakası oluşması da filtrasyonun ortadan kalkmasının doğal sonuçlarından biridir.
DPF İptali Asıl Motor Arızasını Gizleyebilir
DPF tıkanıklığı çoğu zaman tek başına oluşan bir problem değildir. Partikül filtresi, motorun oluşturduğu kurumun son ulaştığı noktalardan biridir. Eğer motor normalden fazla kurum üretiyorsa DPF normalden hızlı dolar.
Dolayısıyla sürekli tıkanan bir DPF aslında daha büyük bir motor probleminin belirtisi olabilir.
Enjektör arızaları bu konuda en sık karşılaşılan nedenlerden biridir. Enjektörün püskürtme karakteristiği bozulduğunda yakıtın tamamı ideal şekilde yanmayabilir. Bunun sonucunda kurum miktarı artar.
DPF iptal edilirse filtre artık tıkanmaz ancak enjektör problemi devam eder. Motor fazla yakıt tüketmeye, kurum üretmeye ve uzun vadede farklı motor sorunlarına yol açmaya devam edebilir.
Turbo hava kaçağı da aynı şekilde DPF'nin hızlı tıkanmasına neden olabilir. Turbo hortumu, intercooler veya bağlantı noktalarındaki kaçak nedeniyle motora yeterli hava ulaşmıyorsa kurum üretimi yükselir.
DPF iptali bu hava kaçağını çözmez.
Daha ciddi bir durum ise turbo yağ kaçağıdır. Turbo egzoz tarafına yağ gönderiyorsa bu yağ DPF içerisinde birikerek tıkanıklığa neden olabilir. Filtrenin iptal edilmesi yalnızca yağın egzozdan daha kolay çıkmasını sağlar; turbo içerisindeki mekanik problem devam eder.
Motor yağ yakıyorsa da benzer bir durum vardır. DPF'nin sürekli kül ve yağla dolması motor içi aşınmanın veya farklı bir yağ tüketimi probleminin sonucu olabilir.
Bu nedenle DPF'yi iptal ederek uyarı ışığını ortadan kaldırmak, bazı durumlarda aracın önemli bir mekanik arızayı sürücüye göstermesini engelleyebilir.
Oto DPF Şaşmaz'da tekrar eden DPF tıkanıklıklarında temel yaklaşımımız bu nedenle şudur:
“DPF neden tıkandı?”
Bu sorunun cevabı bulunmadan yalnızca egzoz sistemine müdahale edilmesi uzun vadede doğru çözüm sağlamaz.
DPF İptalinden Sonra Turbo, EGR ve Motor Çalışması Etkilenebilir mi?
Modern dizel motorlarda DPF, turbo ve EGR birbirinden bağımsız sistemler gibi görünse de motor kontrol ünitesi açısından birbirleriyle yakından ilişkilidir.
Turbo sistemi egzoz gazının enerjisinden yararlanarak emme havasını sıkıştırır. DPF ise turbo çıkışından sonraki egzoz hattında belirli bir akış direnci oluşturur. Motor ve turbo kontrol stratejileri fabrika çıkışında bu egzoz sistemi dikkate alınarak kalibre edilir.
DPF'nin fiziksel yapısının değiştirilmesi egzoz hattındaki basınç karakteristiğini değiştirir.
Bu durum her araçta doğrudan turbo arızası oluşturacağı anlamına gelmez. Ancak ECU'nun beklediği egzoz ve hava akışı değerleri ile gerçek değerlerin farklılaşması, özellikle farklı sistemlerde zaten bir problem varsa teşhisi zorlaştırabilir.
EGR sistemi açısından da benzer bir durum vardır. ECU EGR akışını hava kütlesi, emme manifoldu basıncı ve motor yükü gibi veriler üzerinden takip eder. Egzoz sisteminde üreticinin tasarımından farklı bir yapı oluşması bazı çalışma koşullarında beklenen ve gerçek değerlerin ayrışmasına neden olabilir.
Daha önemlisi, DPF tıkanıklığına yol açan EGR problemi düzeltilmeden filtre iptal edilmişse EGR arızası devam eder. Araçta çekiş düşüklüğü, siyah duman, düzensiz çalışma ve emme manifoldu kurumlanması görülebilir.
Bazı araç sahipleri DPF iptalinden sonra ortaya çıkan performans sorunlarını “turbo bozuldu” şeklinde yorumlayabilir. Ancak gerçek problem turbo, EGR, hava akış sensörü, MAP sensörü veya motor yazılımıyla ilişkili olabilir.
Bu nedenle DPF iptal edilmiş bir araçta çekiş sorunu bulunuyorsa yalnızca turbo değiştirmek veya sensör değiştirmek doğru değildir. Turbo basıncı, hava kütlesi, EGR komutu, DPF basınç sensörü verileri ve motor hata kayıtları birlikte incelenmelidir.
DPF İptalinden Sonra Yakıt Tüketimi Neden Değişebilir?
DPF iptalinin yakıt tüketimini kesin olarak artırdığı veya azalttığı şeklinde bütün araçlar için geçerli bir kural yoktur. Tüketim; aracın motor yazılımına, mekanik durumuna, kullanım şekline ve iptal sonrasında motor kontrol sisteminin nasıl davrandığına bağlıdır.
Ancak DPF sistemi elektronik olarak doğru çalışmıyorsa ECU gereksiz rejenerasyon denemeleri gerçekleştirebilir.
Aktif rejenerasyon sırasında bazı dizel motorlarda egzoz sıcaklığını yükseltmek için ek yakıt stratejileri kullanılır. Filtre artık bulunmadığı halde ECU rejenerasyon ihtiyacı olduğunu düşünürse yakıt tüketimi artabilir.
Ayrıca enjektör veya turbo arızası nedeniyle daha önce DPF tıkanmış ve bu arıza giderilmeden filtre iptal edilmişse motor zaten verimsiz çalışmaya devam eder. Böyle bir araçta yüksek yakıt tüketimi devam edebilir.
Bu nedenle DPF iptali sonrasında tüketimin artması veya düşmesi tek başına egzoz sisteminin durumunu değerlendirmek için kullanılmamalıdır.
DPF İptali Yapılmış Araç Tekrar Orijinal Sisteme Döndürülebilir mi?
DPF sistemi daha önce fiziksel olarak boşaltılmış veya araçtan çıkarılmışsa aracın tekrar üreticiye yakın çalışma düzenine döndürülmesi mümkündür. Ancak uygulanacak işlem aracın mevcut durumuna bağlıdır.
Öncelikle egzoz sisteminin fiziksel durumu kontrol edilmelidir.
DPF gövdesi içerisindeki seramik yapı tamamen çıkarılmışsa mevcut parçanın yalnızca temizlenerek tekrar kullanılması mümkün değildir. Aracın motor koduna ve egzoz sistemine uygun bir DPF'nin takılması gerekir.
Ayrıca diferansiyel basınç sensörü, egzoz sıcaklık sensörleri ve varsa PM sensörü kontrol edilmelidir. DPF iptali sırasında sensörler sökülmüş, bağlantıları değiştirilmiş veya fiziksel olarak zarar görmüş olabilir.
Egzoz sisteminde kaynak veya boru değişiklikleri yapılmışsa bu bölümlerin de orijinal çalışma düzenine uygun hale getirilmesi gerekebilir.
Yeni veya sağlam DPF takıldıktan sonra araç modeline göre DPF değişim kaydı, kül yükü sıfırlama, sensör adaptasyonu veya ilgili servis fonksiyonları uygulanabilir.
Ancak en önemli aşama bundan önce gelir.
DPF'nin ilk etapta neden tıkandığı mutlaka araştırılmalıdır. Enjektör, turbo, EGR veya motor yağ tüketimi problemi devam ediyorsa yeni takılan DPF de kısa sürede tıkanabilir.
Bu nedenle sistemi orijinal hale döndürmek yalnızca filtre takmak anlamına gelmemelidir. Motorun kurum üretim nedenlerinin de çözülmesi gerekir.
DPF İptali Yerine Temizlik, Revizyon veya Değişim Neden Daha Sağlıklı Bir Yaklaşımdır?
DPF'nin sistemden çıkarılması kısa vadede tıkanıklık sorununu ortadan kaldırmış gibi görünebilir. Çünkü artık tıkanacak bir filtre bulunmaz. Ancak bu durum DPF'yi dolduran motor problemini çözmez.
Fiziksel olarak sağlam bir DPF'de sorun yalnızca kurum veya kül birikimiyse profesyonel DPF temizliği uygulanabilir.
Filtre araç üzerinde yapılabilecek işlemlerle yeterince açılamıyorsa sökülerek profesyonel temizlik değerlendirilebilir. Böylece rejenerasyonla giderilemeyen kül ve yoğun birikimlerin filtre içerisinden uzaklaştırılması hedeflenir.
DPF'nin gövdesinde veya ilgili yapısında onarılabilir problemler bulunuyorsa revizyon seçenekleri değerlendirilebilir.
Filtre seramiği erimiş, kırılmış veya kullanım ömrünü tamamen tamamlamışsa ise araca uygun DPF değişimi yapılmalıdır.
Bu yaklaşım motorun ve egzoz emisyon sisteminin üreticinin tasarladığı çalışma düzenini korur.
Aynı zamanda DPF tıkanıklığına neden olan enjektör, turbo, EGR, emme manifoldu, motor sıcaklığı veya sensör problemleri tespit edilerek yeni veya temizlenmiş filtrenin kısa sürede tekrar tıkanması önlenmeye çalışılır.
DPF İptali Yapılmış Araçlarda Oto DPF Şaşmaz Yaklaşımı
Oto DPF Şaşmaz, Ankara Şaşmaz'da DPF, EGR, turbo, enjektör ve dizel emisyon sistemlerine yönelik profesyonel arıza tespiti ve çözüm hizmetleri sunar.
DPF iptali yapılmış ve sonrasında motor arıza lambası, siyah duman, çekiş düşüklüğü, sensör arızası veya yüksek yakıt tüketimi yaşayan araçlarda sistem bütün olarak değerlendirilmelidir.
Aracın durumuna göre:
DPF ve egzoz hattının fiziksel kontrolü,
DPF diferansiyel basınç sensörü kontrolü,
Egzoz sıcaklık sensörlerinin değerlendirilmesi,
PM sensörü kontrolü,
Turbo basınç ve kaçak kontrolü,
Enjektör çalışma değerlendirmesi,
EGR ve emme manifoldu kontrolü,
Motorun kurum üretim nedenlerinin araştırılması,
Araca uygun DPF yedek parça seçimi,
Gerekli servis ve adaptasyon işlemleri
değerlendirilebilir.
Buradaki amaç yalnızca iptal edilmiş DPF'nin yerine yeni bir filtre takmak değildir. Yeni takılacak partikül filtresinin neden tekrar tıkanabileceğini önceden belirlemek ve motorun emisyon sistemini sağlıklı çalışma koşullarına döndürmek daha önemlidir.
DPF İptalinden Sonra Meydana Gelen Arızalar Hakkında Sık Sorulan Sorular
DPF iptalinden sonra motor arıza lambası yanar mı?
Araç ve motor yönetim sistemine bağlı olarak yanabilir. Diferansiyel basınç, egzoz sıcaklığı veya partikül sensörü verileri beklenen değerlerle uyuşmayabilir.
DPF iptalinden sonra siyah duman neden çıkar?
DPF artık kurum partiküllerini tutmadığı için motorun oluşturduğu kurum doğrudan egzozdan çıkabilir. Enjektör, turbo veya EGR problemi varsa duman çok daha yoğun olabilir.
DPF iptali turbo arızasına neden olur mu?
Tek başına her araçta doğrudan turbo arızası oluşturduğu söylenemez. Ancak egzoz sisteminin basınç karakteristiği değişir ve mevcut turbo veya hava yönetimi problemlerinin teşhisini zorlaştırabilir.
DPF iptalinden sonra araç çekişten düşer mi?
Motor kontrol sistemi hata algılayarak koruma moduna geçerse çekiş düşebilir. EGR, turbo veya enjektör gibi başka bir arıza da bulunabilir.
DPF iptalinden sonra yakıt tüketimi artar mı?
Sistem gereksiz rejenerasyon denemeleri yapıyorsa veya motorun asıl arızası devam ediyorsa tüketim artabilir. Ancak bütün araçlarda aynı sonuç beklenmez.
DPF iptalinden sonra rejenerasyon devam eder mi?
Motor kontrol stratejisinin durumuna göre ECU rejenerasyon talep etmeye devam edebilir. Bu nedenle diagnostik verilerin değerlendirilmesi gerekir.
DPF iptali enjektör arızasını çözer mi?
Hayır. Enjektör fazla kurum oluşturuyorsa DPF'nin kaldırılması yalnızca kurumun filtrelenmeden egzozdan çıkmasına neden olur.
DPF iptali EGR sorununu çözer mi?
Hayır. EGR ayrı bir sistemdir. EGR valfi veya emme manifoldu problemi devam ediyorsa araçta performans ve kurum sorunları sürebilir.
DPF iptalinden sonra egzoz kokusu artar mı?
Filtreleme ortadan kalktığı için egzoz kokusu ve kurum daha belirgin hale gelebilir.
DPF iptal edilmiş araç tekrar DPF'li hale getirilebilir mi?
Evet. Egzoz hattının durumuna göre araca uygun DPF, sensör kontrolleri ve gerekli ECU servis işlemleriyle sistem yeniden fabrika çalışma düzenine yaklaştırılabilir.
Eski boşaltılmış DPF tekrar kullanılabilir mi?
Filtre seramiği fiziksel olarak çıkarılmışsa yalnızca temizleme işlemiyle geri kazanılması mümkün değildir. Uygun DPF değişimi gerekir.
Yeni DPF takmadan önce araç kontrol edilmeli mi?
Kesinlikle önemlidir. DPF'nin daha önce tıkanmasına neden olan enjektör, turbo, EGR, motor sıcaklığı veya yağ tüketimi problemi çözülmezse yeni filtre de kısa sürede tıkanabilir.
DPF iptali yerine tıkalı filtre temizlenebilir mi?
Filtrenin seramik yapısı sağlamsa ve problem kurum veya kül birikimiyse profesyonel temizlik değerlendirilebilir.
Her tıkalı DPF değiştirilmeli mi?
Hayır. Fiziksel olarak sağlam filtreler uygun durumlarda temizlenebilir. Seramiği erimiş veya ciddi şekilde kırılmış filtrelerde değişim gerekebilir.
Oto DPF Şaşmaz DPF iptali sonrası oluşan problemleri kontrol eder mi?
Araçtaki DPF ve egzoz sistemi durumu, ilgili sensörler ve DPF'nin tıkanmasına neden olabilecek turbo, enjektör, EGR ve motor kaynaklı problemler birlikte değerlendirilebilir.