Dizel araçlarda kullanılan DPF, yani dizel partikül filtresi, motorun yanması sırasında oluşan kurum partiküllerini egzoz gazından ayıran önemli bir emisyon sistemi bileşenidir. Filtre çalışma sırasında kurum toplar ve uygun şartlar oluştuğunda rejenerasyon yaparak biriken yanabilir kurumun önemli bölümünü azaltır. Ancak sürekli kısa mesafe kullanım, yoğun şehir içi trafik, yarıda kalan rejenerasyonlar veya motorun normalden fazla kurum üretmesine yol açan farklı arızalar nedeniyle DPF zaman içerisinde tıkanabilir.
Şaşmaz dizel partikül servisi arayan araç sahiplerinin en sık karşılaştığı şikâyetler arasında DPF uyarı lambasının yanması, motor arıza ışığı, çekiş kaybı, yakıt tüketiminde artış, aracın sık rejenerasyon yapması ve koruma moduna geçmesi bulunur. Fakat bu belirtilerden herhangi birinin ortaya çıkması, partikül filtresinin mutlaka sökülmesi veya değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Modern dizel araçlarda DPF; turbo, enjektör, EGR, emme manifoldu, diferansiyel basınç sensörü, egzoz sıcaklık sensörleri ve motor çalışma sıcaklığı gibi birçok sistemle birlikte çalışır. Bu sistemlerden birindeki problem DPF’nin normalden daha hızlı dolmasına veya rejenerasyonların tamamlanamamasına neden olabilir.
Bu nedenle profesyonel bir dizel partikül servisinde amaç yalnızca filtre içerisindeki kurumu temizlemek değil, DPF’nin neden dolduğunu belirlemek ve aracın ihtiyacına göre doğru işlemi seçmek olmalıdır.
Oto DPF Şaşmaz olarak partikül filtresi problemlerinde diagnostik kontrol, DPF fark basıncı değerlendirmesi, statik rejenerasyon, araç üzerinde DPF temizliği, sökerek profesyonel partikül filtre temizliği, DPF ve katalizör revizyonu ile gerektiğinde uygun filtre değişimi seçeneklerini aracın mevcut durumuna göre değerlendiriyoruz.
Dizel Partikül Filtresi Neden Tıkanır?
DPF'nin içerisinde kurum bulunması sistem açısından normaldir. Dizel motor çalışırken yakıtın yanması sonucunda çok küçük karbon parçacıkları oluşur. Egzoz gazı partikül filtresinden geçerken bu parçacıkların önemli bölümü DPF içerisindeki gözenekli kanallarda tutulur.
Motor kontrol ünitesi filtre içerisindeki kurum miktarının belirli bir seviyeye ulaştığını hesapladığında rejenerasyon sürecini başlatabilir. Rejenerasyon sırasında egzoz sıcaklığı artırılarak filtre içerisinde bulunan yanabilir kurumun oksitlenmesi ve miktarının azaltılması amaçlanır.
Sorun, aracın rejenerasyonu düzenli şekilde tamamlayamamasıyla başlar.
Araç sürekli birkaç kilometrelik kısa mesafelerde kullanılıyorsa motor ve egzoz sistemi yeterli sıcaklığa ulaşamayabilir. Aktif rejenerasyon başlamadan araç kapatılabilir veya başlayan rejenerasyon sürüş sona erdiği için yarıda kalabilir.
Bu durum uzun süre tekrarlandığında filtre içerisindeki kurum yükü giderek yükselir.
Partikül filtresinde yalnızca kurum da bulunmaz. Zaman içerisinde kül birikimi meydana gelir.
Kurum ile külün birbirinden ayrılması önemlidir. Kurum, uygun rejenerasyon sıcaklıklarında büyük ölçüde yakılabilir. Kül ise motor yağı katkılarından ve yanma sonrasında kalan mineral içerikli kalıntılardan oluşur ve rejenerasyonla yanmaz.
Dolayısıyla yüksek kilometreli bir araç düzenli rejenerasyon yapmasına rağmen zaman içerisinde DPF kapasitesini kaybedebilir. Külün kapladığı alan arttıkça kurum depolamak için kullanılabilecek hacim azalır ve rejenerasyonlar daha sık gerçekleşmeye başlayabilir.
Ancak DPF’nin kısa süre içerisinde sürekli dolması durumunda yalnızca filtrenin kendisine bakmak yeterli değildir.
DPF’nin Sürekli Tıkanmasının Arkasında Hangi Arızalar Olabilir?
DPF tıkanıklığı bazen asıl arızanın sonucu olarak ortaya çıkar. Motor fazla kurum üretiyorsa filtre bu kurumu tutmaya devam ettiği için problem ilk olarak DPF tarafında görünür hale gelebilir.
Önemli nedenlerden biri enjektör sistemidir.
Bir enjektör gereğinden fazla yakıt gönderiyor veya yakıtı olması gereken püskürtme karakteristiğiyle gönderemiyorsa yanma verimi düşebilir. Tam yanmayan yakıt daha fazla kurum oluşmasına neden olur ve bu kurum DPF içerisinde birikir.
Ancak yalnızca diagnostik cihaz üzerinde görülen enjektör düzeltme değerlerine bakılarak kesin enjektör arızası kararı verilmesi doğru değildir. Motor kompresyonu, rail basıncı ve farklı çalışma problemleri de bu değerleri etkileyebilir.
Turbo ve basınçlı hava sistemi de DPF açısından önemlidir.
Turbo hortumunda çatlak, intercooler üzerinde kaçak veya bağlantılarda hava kaybı varsa motora ECU’nun beklediğinden daha az temiz hava ulaşabilir. Dizel motor eksik oksijenle çalıştığında kurum üretimi artar.
Böyle bir araçta yalnızca DPF temizliği yapılırsa filtre açılabilir ancak turbo hava kaçağı devam ettiği için kısa süre sonra tekrar dolabilir.
Turbo yağ kaçırıyorsa sorun daha farklıdır. Egzoz sistemine ulaşan yağ DPF üzerinde yoğun kirlenmeye ve zaman içerisinde kül oluşumunun artmasına neden olabilir.
EGR valfi ve emme manifoldu da dikkate alınmalıdır. EGR sisteminin yanlış çalışması motorun temiz hava yönetimini bozabilir. EGR gazındaki kurum ile emme sistemindeki yağ buharı birleşerek emme manifoldunda kalın karbon birikimleri oluşturabilir.
Emme kanalları ciddi şekilde daraldığında motora yeterli hava ulaşmaz ve kurum miktarı artabilir.
Ayrıca motorun çalışma sıcaklığı da rejenerasyon için önemlidir. Termostat açık kaldığı için motor sürekli düşük sıcaklıkta çalışıyorsa ECU aktif rejenerasyonu başlatmayabilir veya tamamlayamayabilir.
Bu nedenle sürekli tekrar eden DPF sorunlarında yalnızca filtrenin temizlenmesi yerine motorun neden fazla kurum ürettiği veya rejenerasyonu neden tamamlayamadığı araştırılmalıdır.
Şaşmaz Dizel Partikül Servisinde Arıza Tespiti Nasıl Yapılır?
Profesyonel DPF servisinde işlem yalnızca arıza kodunun okunmasıyla sınırlı kalmamalıdır.
İlk aşamada motor kontrol ünitesindeki hata kodları incelenebilir. Ancak hata kodlarının yanında canlı veriler de değerlendirilmelidir.
DPF konusunda en önemli verilerden biri diferansiyel basınçtır.
DPF fark basınç sensörü, partikül filtresinin giriş ve çıkış noktaları arasındaki basınç farkını ölçer. Filtre egzoz gazının geçişini daha fazla kısıtladıkça basınç farkının genellikle yükselmesi beklenir.
Fakat sensör doğrudan “DPF’de şu kadar kurum var” ölçümü yapmaz.
Basınç değeri motor devri, egzoz akışı, filtre sıcaklığı ve üretici referanslarıyla birlikte yorumlanmalıdır. Rölantide ölçülen değer ile motor yük altındayken ölçülen değer aynı şekilde değerlendirilemez.
Sensör ve bağlantı hortumlarının sağlam olması da önemlidir.
Basınç hortumlarından biri kurumla tıkanmışsa, çatlamışsa veya sensör elektriksel olarak hatalı çalışıyorsa ECU yanlış DPF bilgisi alabilir.
Bunun sonucunda fiziksel olarak açık bir filtre tıkalı gibi görünebilir veya gerçek bir DPF tıkanıklığı doğru değerlendirilemeyebilir.
Egzoz sıcaklık sensörleri de kontrol edilmesi gereken diğer parçalardır. ECU rejenerasyon sırasında egzoz sıcaklığını takip eder. Sensörlerden biri yanlış bilgi gönderiyorsa rejenerasyon başlamayabilir veya güvenlik nedeniyle yarıda kesilebilir.
Araç modelinin desteklediği ölçüde şu veriler birlikte incelenebilir:
DPF fark basıncı,
Hesaplanan kurum yükü,
Kül yükü bilgisi,
Egzoz sıcaklıkları,
Son rejenerasyon bilgileri,
Başarısız rejenerasyon kayıtları,
Motor çalışma sıcaklığı,
Turbo basıncı,
Hava akış değerleri,
EGR çalışma verileri,
İlgili motor ve emisyon hata kodları.
Bu kontrollerin amacı, araçta gerçekten hangi işlemin gerektiğini belirlemektir.
DPF Rejenerasyonu Ne Zaman Yeterli Olabilir?
Filtre içerisindeki tıkanıklığın büyük bölümü yanabilir kurumdan oluşuyorsa ve araçta rejenerasyonu engelleyen başka bir arıza bulunmuyorsa DPF rejenerasyonu yeterli olabilir.
Normal kullanım sırasında araç kendi aktif veya pasif rejenerasyonunu gerçekleştirebilir.
Araç rejenerasyonu kendi başına tamamlayamıyor ancak filtre servis işlemi için güvenli durumdaysa statik DPF rejenerasyonu değerlendirilebilir.
Statik rejenerasyonda diagnostik cihaz üzerinden motor kontrol ünitesinin servis fonksiyonu çalıştırılır. Egzoz sıcaklığı kontrollü şekilde artırılarak filtre içerisindeki kurumun azaltılması hedeflenir.
Ancak statik rejenerasyonun bütün tıkalı filtrelerde uygulanması doğru değildir.
DPF aşırı kurumla dolmuşsa sıcaklığın gereğinden fazla yükselme riski bulunabilir. Turbo üzerinden egzoz sistemine yağ ulaşıyorsa yine rejenerasyonu zorlamak doğru olmayabilir.
Ayrıca rejenerasyon külü temizlemez.
Dolayısıyla rejenerasyon tamamlandıktan sonra DPF fark basıncı hâlâ yüksekse art arda rejenerasyon yapmak yerine filtre içerisindeki kül ve fiziksel tıkanıklık değerlendirilmelidir.
Şaşmaz’da Partikül Filtresi Nasıl Temizlenir?
DPF temizliğinde kullanılacak yöntem filtrenin mevcut durumuna göre seçilmelidir.
Hafif veya uygun seviyedeki kurum birikiminde rejenerasyon yeterli olabilir.
Filtrenin durumuna bağlı olarak araç üzerinde DPF temizliği uygulanabilir. Bu yöntemde partikül filtresi egzoz hattından sökülmeden profesyonel uygulamalarla birikimin azaltılması hedeflenir.
Ancak özellikle yüksek kilometreli, yoğun kül birikmiş veya ileri seviyede kısıtlanmış DPF’lerde sökerek profesyonel partikül filtre temizliği daha kapsamlı bir seçenek olabilir.
Sökerek yapılan işlemde filtre araçtan ayrılır. Böylece giriş ve çıkış yönlerinden filtre kanallarına daha doğrudan erişilir. Rejenerasyonla yakılamayan kül ve yoğun kurum kalıntılarının kontrollü şekilde uzaklaştırılması hedeflenir.
Temizlik sonrasında filtre doğru şekilde kurutulmalıdır. Filtrenin içerisinde yoğun nem bırakılması ve ardından yüksek egzoz sıcaklığına maruz kalması seramik yapı açısından istenmeyen termal gerilim oluşturabilir.
Montajın ardından egzoz bağlantıları, sensörler ve basınç hortumları kontrol edilmelidir.
Araç üreticisinin sistemine göre temizlik sonrasında DPF servis kaydı, kül değerinin sıfırlanması veya farklı adaptasyon işlemleri gerekebilir.
En önemli aşamalardan biri de temizlik sonrasında yeniden ölçüm yapılmasıdır.
DPF lambasının sönmesi tek başına yeterli başarı kriteri değildir. İşlem öncesi ve sonrası fark basıncı karşılaştırılarak filtrenin egzoz gazına oluşturduğu direncin gerçekten azalıp azalmadığı değerlendirilmelidir.
Her Partikül Filtresi Temizlenebilir mi?
Hayır. DPF temizliği ancak filtre içerisindeki seramik yapı fiziksel olarak kullanılabilir durumdaysa anlamlıdır.
Filtre aşırı sıcaklık nedeniyle erimişse kanal yapısı fiziksel olarak kapanabilir. Profesyonel temizlik erimiş seramiği yeniden eski haline getiremez.
DPF'nin iç yapısı kırılmışsa farklı bir sorun ortaya çıkar.
Egzoz gazı kırılmış bölümlerden kolay şekilde geçebilir. Bunun sonucunda DPF fark basıncı düşük bile görünebilir. Fakat filtre artık partikülleri olması gerektiği gibi tutmayabilir.
Bu nedenle düşük DPF basıncı her zaman sağlıklı filtre anlamına gelmez.
Fiziksel olarak kullanım ömrünü tamamlamış, seramik yapısı kırılmış veya erimiş DPF’lerde araca uygun partikül filtresi değişimi değerlendirilmelidir.
Yeni DPF takılırken parça uyumluluğunun motor kodu ve ilgili egzoz sistemiyle eşleşmesi önemlidir.
Araç modeline göre yeni filtre montajından sonra ECU üzerinde DPF değişim kaydı veya adaptasyon işlemleri de gerekebilir.
DPF Temizlendikten Sonra Aynı Sorunun Tekrar Etmemesi İçin Ne Yapılmalı?
Başarılı DPF temizliğinin ardından en önemli konu, filtrenin yeniden kısa sürede dolmasını önlemektir.
Motor fazla kurum üretmeye devam ediyorsa en iyi şekilde temizlenen DPF bile yeniden tıkanacaktır.
Bu nedenle aracın şikâyetine göre enjektörler, turbo hava sistemi, EGR ve emme manifoldu değerlendirilmelidir.
Motor çalışma sıcaklığının normal seviyeye ulaştığından emin olunmalıdır.
DPF diferansiyel basınç sensörü ve egzoz sıcaklık sensörlerinin doğru veri göndermesi gerekir.
Araç üreticisinin istediği motor yağı standardına dikkat edilmelidir. DPF bulunan dizel motorlarda uygun düşük küllü yağ spesifikasyonlarının kullanılması uzun vadeli kül birikimini azaltmak açısından önemlidir.
Kullanım şekli de DPF ömrünü etkiler. Dizel aracın sürekli çok kısa mesafelerde çalıştırılması rejenerasyonların tamamlanmasını zorlaştırabilir.
Ancak burada araç sahibine “belirli devirde şu kadar kilometre sür” şeklinde bütün modeller için geçerli bir reçete vermek doğru değildir. Rejenerasyon şartları üreticiden üreticiye değişir.
En doğru yaklaşım aracın kullanım kılavuzundaki DPF talimatlarını takip etmek ve DPF uyarısı sürekli tekrar ediyorsa sistemi kontrol ettirmektir.
Şaşmaz Dizel Partikül Servisi İçin Oto DPF Şaşmaz
Oto DPF Şaşmaz, Ankara Şaşmaz’da dizel partikül filtresi ve ilişkili motor-emisyon sistemlerine yönelik profesyonel arıza tespiti, temizlik ve çözüm hizmetleri sunar.
Aracın mevcut durumuna göre:
DPF arıza tespiti,
DPF fark basınç kontrolü,
Statik DPF rejenerasyonu,
Araç üzerinde partikül filtresi temizliği,
Sökerek profesyonel DPF temizliği,
DPF ve katalizör revizyonu,
EGR ve emme manifoldu kurum kontrolü,
Turbo hava kaçağı kontrolü,
Enjektör çalışma değerlendirmesi,
DPF ve egzoz sensörlerinin kontrolü,
Gerektiğinde araca uygun DPF değişimi
değerlendirilebilir.
Oto DPF Şaşmaz’da temel amaç yalnızca partikül filtresi uyarısını ortadan kaldırmak değildir. Filtrenin neden tıkandığını belirlemek, gereksiz temizlik veya parça değişiminin önüne geçmek ve motorun fazla kurum üretmesine neden olabilecek asıl sorunu tespit etmek hedeflenir.
Şaşmaz’da dizel partikül servisi arıyor ve aracınızda DPF lambası, sık rejenerasyon, çekiş düşüklüğü, yüksek DPF basıncı veya tekrar eden partikül filtresi problemi yaşıyorsanız aracın DPF sisteminin bütün olarak değerlendirilmesi daha kalıcı bir çözüm için önemlidir.
Şaşmaz Dizel Partikül Servisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Dizel partikül filtresi nedir?
DPF, dizel motor tarafından oluşturulan kurum partiküllerini egzoz gazından ayırarak filtreleyen emisyon sistemi bileşenidir.
DPF neden tıkanır?
Kısa mesafe kullanım, yarıda kalan rejenerasyonlar, kül birikimi veya motorun fazla kurum üretmesine neden olan enjektör, turbo ve EGR gibi problemler DPF'nin tıkanmasına yol açabilir.
DPF ışığı yandığında hemen temizlik gerekir mi?
Her zaman değil. Önce DPF doluluğu, fark basıncı ve rejenerasyon sistemi değerlendirilmelidir. Uygun durumlarda rejenerasyon yeterli olabilir.
Partikül filtresi araçtan sökülmeden temizlenebilir mi?
Filtrenin durumuna göre araç üzerinde profesyonel DPF temizliği uygulanabilir. İleri tıkanıklık veya yoğun kül yükünde sökerek temizlik gerekebilir.
Sökerek DPF temizliği neden yapılır?
Filtreye daha kapsamlı erişim sağlanarak özellikle rejenerasyonla yakılamayan kül ve yoğun birikimlerin temizlenmesi hedeflenir.
DPF rejenerasyonu filtreyi tamamen temizler mi?
Hayır. Rejenerasyon esas olarak yanabilir kurumu azaltır. Kül filtre içerisinde kalır.
DPF temizliği kaç kilometrede yapılır?
Bütün araçlar için geçerli sabit bir kilometre yoktur. Kullanım şekli, motor durumu, kül birikimi ve rejenerasyon davranışı belirleyicidir.
DPF neden temizlendikten sonra tekrar tıkanır?
Enjektör, turbo, EGR, emme manifoldu, termostat veya sensör arızası devam ediyorsa motor fazla kurum üretmeye devam edebilir.
Turbo kaçağı DPF'yi etkiler mi?
Evet. Motora ulaşan temiz hava azalırsa kurum üretimi artabilir ve DPF daha hızlı dolabilir.
EGR arızası partikül filtresini tıkar mı?
EGR'nin yanlış çalışması hava yönetimini bozarak kurum oluşumunu artırabilir ve DPF'nin hızlı dolmasına katkıda bulunabilir.
DPF fark basınç sensörü bozulursa ne olur?
ECU filtre durumunu yanlış değerlendirebilir. Sağlıklı filtre tıkalı görünebilir veya gerçek DPF tıkanıklığı doğru tespit edilemeyebilir.
Rejenerasyondan sonra DPF basıncı yüksek kalırsa ne yapılır?
Yoğun kül, fiziksel filtre kısıtlaması veya sensör problemi araştırılmalıdır. Sökerek profesyonel DPF temizliği gerekebilir.
Her DPF temizlenebilir mi?
Hayır. Seramiği erimiş, kırılmış veya ciddi şekilde fiziksel hasar görmüş filtrelerde değişim gerekebilir.
DPF temizliği sonrasında adaptasyon gerekir mi?
Araç modeline göre DPF servis kaydı, kül değeri sıfırlama veya farklı ECU adaptasyon işlemleri gerekebilir.
Şaşmaz’da DPF servisi seçerken neye dikkat edilmeli?
Temizlik öncesi diagnostik kontrol yapılması, sensörlerin ve fark basıncının değerlendirilmesi, aracın ihtiyacına göre yöntem seçilmesi ve işlem sonrasında yeniden ölçüm yapılması önemlidir.
Oto DPF Şaşmaz hangi işlemleri yapıyor?
Aracın durumuna göre DPF arıza tespiti, rejenerasyon, araç üzerinde ve sökerek temizlik, DPF-katalizör revizyonu ve DPF ile ilişkili turbo, EGR, enjektör ve sensör kontrolleri değerlendirilebilir.